Rękawice i rękawiczki ESD antystatyczne - rękawiczki ochronne antyelektrostatyczne - hurtownia sklep bhp

Rękawice robocze antyelektrostatyczne — rękawice ESD

Rękawice ESD przeznaczone są do pracy w specyficznym środowisku, mianowicie w otoczeniu zagrożonym wyładowaniem lub wybuchem oraz przy komponentach elektronicznych wrażliwych na ładunki. Z tego względu rękawice robocze muszą spełniać dodatkowe kryteria, aby zapewnić pracę w bezpiecznych warunkach. Rękawice antyelektrostatyczne bezwzględnie muszą posiadać odpowiednie badania i spełniać określone normy. Traktowane są podobnie jak odzież robocza antyelektrostatyczna i podlegają zbliżonym wymaganiom.

Warto na wstępie wyjaśnić sam mechanizm, bo od jego zrozumienia zależy trafność wyboru. Ładunek elektrostatyczny gromadzi się przy tarciu dwóch materiałów o siebie — przy zdejmowaniu i zakładaniu odzieży, przy chodzeniu po wykładzinie, przy wstawaniu z krzesła, przy rozpakowywaniu folii. Na człowieku może narosnąć napięcie rzędu kilku, a nawet kilkunastu tysięcy woltów. Człowiek odczuwa wyładowanie dopiero powyżej około dwóch tysięcy woltów, natomiast wrażliwe podzespoły elektroniczne ulegają uszkodzeniu już przy kilkudziesięciu woltach. To najistotniejsza konsekwencja praktyczna: pracownik może uszkodzić element, nie czując zupełnie nic i nie wiedząc, że do wyładowania w ogóle doszło.

Druga konsekwencja dotyczy wykrywalności. Uszkodzenie spowodowane wyładowaniem bywa częściowe i utajone: podzespół przechodzi kontrolę, trafia do wyrobu gotowego i przestaje działać dopiero u odbiorcy końcowego, po tygodniach albo miesiącach. Koszt takiej awarii — reklamacja, serwis, wymiana całego urządzenia — jest wielokrotnie wyższy niż koszt rękawic. Właśnie dlatego w produkcji elektroniki ochrona elektrostatyczna nie jest zaleceniem, lecz elementem systemu jakości, a strefy objęte tym reżimem oznacza się jako obszary chronione przed wyładowaniami elektrostatycznymi.

Najważniejszą normą dla rękawic antyelektrostatycznych jest EN 16350, wprowadzona z myślą właśnie o rękawicach. Określa ona pomiar rezystancji pionowej rękawicy, która musi być niższa niż 10⁸ omów, aby wyrób mógł być uznany za odprowadzający ładunki. Właściwości elektrostatyczne materiałów odzieżowych opisuje z kolei rodzina norm EN 1149 — EN 1149-1 dotyczy rezystywności powierzchniowej, EN 1149-2 rezystancji pionowej, a EN 1149-3 zaniku ładunku. Wcześniejsza norma EN 420, opisująca wymagania ogólne dla rękawic ochronnych, została zastąpiona aktualną normą EN ISO 21420. Warto pamiętać, że sama antyelektrostatyczność nie zastępuje innych zabezpieczeń — łączy się ją z odpornością mechaniczną według EN 388, a w razie potrzeby z odpornością chemiczną.

Warto doprecyzować różnicę między tymi normami, bo bywa źródłem nieporozumień przy porównywaniu produktów. Rodzina EN 1149 opisuje właściwości materiału — bada się próbkę tkaniny, nie gotowy wyrób. Norma EN 16350 bada natomiast całą rękawicę, mierząc rezystancję na drodze od powierzchni zewnętrznej do wewnętrznej, czyli dokładnie tam, gdzie ładunek musi przepłynąć w rzeczywistej pracy. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: rękawica z materiału spełniającego EN 1149 nie musi spełniać EN 16350, jeżeli na przykład powłoka albo szew przerywają drogę odpływu. Jeżeli zakład ma wdrożony program ochrony elektrostatycznej, właściwym odniesieniem jest EN 16350.

Co ciekawe, część rękawic spawalniczych przeznaczonych do spawania łukowego także spełnia warunki antyelektrostatyczne — w ich przypadku ocenie podlega rezystancja skrośna, zgodnie z wymaganiem normy EN 12477. Producent rękawic powinien poinformować użytkowników, że rękawice antyelektrostatyczne bezwzględnie powinny być stosowane razem z odpowiednio dobraną odzieżą ochronną i obuwiem antyelektrostatycznym, ponieważ ochrona przed ładunkiem działa tylko wtedy, gdy cały zestaw odprowadza ładunek do ziemi.

Rękawice robocze antyelektrostatyczne ESD do ochrony przed ładunkami elektrycznymi

Głównym zadaniem rękawic ESD jest zapewnienie kontaktu między ciałem a materiałami przewodzącymi, tak aby ładunki elektryczne były szybko i skutecznie odprowadzone. Skrót ESD oznacza wyładowanie elektrostatyczne, występujące w formie iskry lub napięcia, powstające najczęściej w ułamku sekundy — dla wrażliwej elektroniki bywa niszczące, nawet gdy człowiek go nie odczuwa. Hurtownia i sklep Optimum BHP posiada w ofercie wiele modeli rękawic antyelektrostatycznych. Mogą być wykonane z różnych materiałów i powleczeń — najczęściej z przędzy nylonowej lub poliestrowej przeplatanej włóknem węglowym albo miedzianym, powlekanej poliuretanem.

Rodzaj włókna przewodzącego warto rozróżnić, bo różnice mają praktyczne skutki. Włókno węglowe jest lekkie, elastyczne i nie koroduje, a jego przewodność pozostaje stabilna przez cały okres użytkowania niezależnie od wilgotności powietrza — to najczęściej stosowane rozwiązanie w rękawicach do produkcji elektroniki. Włókno miedziane ma wyższą przewodność i szybciej odprowadza ładunek, jest jednak sztywniejsze i z czasem może ulegać utlenianiu. Oba rodzaje wplata się w przędzę w postaci siatki albo prążków — charakterystyczny wzór widoczny na rękawicy to właśnie rozmieszczenie tych włókien, a nie element dekoracyjny. Gęstość ich rozmieszczenia wpływa bezpośrednio na skuteczność odprowadzania ładunku.

Rękawice antyelektrostatyczne ESD Portwest i Ardon

W ofercie naszego sklepu bhp dostępne są rękawice antyelektrostatyczne ESD Portwest, wykonane z nylonu oraz włókna węglowego, w wersji z powleczeniem z poliuretanu lub bez. Odporne na ścieranie, sprawdzają się w pracach precyzyjnych, montażu, elektronice i testach. Należą do nich rękawice A197, powlekane poliuretanem rękawice A199, wykonania z powłoką na dłoni A697 i A699, z powłoką na palcach A696, powlekane nitrylem A356, powlekane PU A698, z powłoką na palcach w opakowaniu zbiorczym Fingertrip AB198, chemoodporne A882 oraz antyprzecięciowe Impact E18 A756. Asortyment marki prowadzimy w dziale Portwest.

Producent Ardon oferuje rękawice ESD z nylonu i włókna węglowego, zakończone elastycznym ściągaczem w nadgarstku, który zapobiega zsuwaniu się rękawic podczas pracy. Należą do nich rękawice EPA Touch A8210, dostępne również w opakowaniu zbiorczym EPA Touch A8210 karton, a także Rate Touch A8060, Pulse Touch A8011 oraz powlekane PU Safety Leo A9001. Asortyment marki prowadzimy w dziale Ardon.

Zakup w opakowaniach zbiorczych — po dwanaście par albo w kartonie — warto rozważyć przy zaopatrywaniu linii produkcyjnej, i to nie tylko ze względu na cenę jednostkową. Rękawice ESD zużywają się szybko, ponieważ przy pracy montażowej opuszki palców przecierają się w ciągu kilku tygodni, a przetarta powłoka zmienia parametry elektryczne rękawicy. Utrzymywanie zapasu na stanowisku pozwala wymieniać je natychmiast, zamiast dopuszczać sytuację, w której pracownik używa zużytej rękawicy tylko dlatego, że nowej jeszcze nie zamówiono — a przy ochronie elektrostatycznej taka rękawica daje pozór zabezpieczenia bez faktycznego działania.

Rękawice robocze ESD Reis, Delta Plus i CXS Canis

Dużym zainteresowaniem cieszą się rękawice ESD Reis, wykonane z trwałej przędzy nylonowo-karbowanej z powleczeniem z poliuretanu lub nylonu, zakończone elastycznym ściągaczem, dostępne również w wersji olejoodpornej. Spełniają normy EN 388, EN ISO 21420 oraz EN 1149-1. Polecamy je do przemysłu elektronicznego — należą do nich rękawice Petro ESD, ich odmiana Petro ESD, rękawice Rantista ESD oraz powlekane PU rękawice Puvin BB. Asortyment marki prowadzimy w dziale Reis.

Marka Delta Plus posiada antyelektrostatyczne rękawice ESD wykonane z poliamidu i miedzi, dostępne w szarym kolorze, także w wersji z powleczeniem, zakończone ściągaczem zapobiegającym zsuwaniu się rękawic. Należą do nich rękawice Metis VV791, z powlekanymi końcami palców Themis VV792, powlekane PU VE702PESD oraz odporne na chemikalia Petro ESD VE781 z PVC. Asortyment marki prowadzimy w dziale Delta Plus.

Czeski producent CXS Canis proponuje powlekane poliuretanem rękawice Adgara oraz wykonanie z powlekanymi opuszkami palców rękawice Siloli. Asortyment marki prowadzimy w dziale CXS Canis.

Rękawice antyelektrostatyczne ESD Polstar, Procera i Uvex

W ofercie producenta Polstar dostaniemy rękawice ESD z poliestru i włókien karbowanych, powlekane poliuretanem, zakończone elastycznym mankietem — rękawice Covent PU ESD oraz z powłoką na opuszkach Covent PU TIP ESD. Marka Procera oferuje powlekane PU rękawice X-Touch Carbon ESD z włóknem węglowym. Asortyment marki prowadzimy w dziale Procera.

Klientom szukającym rękawic o dużej precyzji polecamy rękawice antyelektrostatyczne Uvex, które zapewniają dobre czucie i wysoką oddychalność, dzięki czemu sprawdzają się w precyzyjnych pracach z częściami elektronicznymi oraz przy obsłudze monitorów dotykowych. Dostępne są w szerokiej gamie rozmiarów: rękawice Unipur Carbon ESD 60556 oraz wersja z powłoką na palcach Unipur Carbon FT ESD 60587.

Obsługa ekranów dotykowych w rękawicach ESD to funkcja warta osobnego komentarza, bo przy tej grupie ma podwójne uzasadnienie. Ekran pojemnościowy reaguje na przewodność ludzkiego ciała, a rękawica z wplecionym włóknem przewodzącym tę przewodność zachowuje — dlatego wiele modeli ESD obsługuje ekrany bez dodatkowych zabiegów. Praktyczne znaczenie jest jednak większe niż wygoda: przy pracy z terminalem, testerem czy dokumentacją elektroniczną pracownik zdejmowałby rękawice kilkadziesiąt razy w ciągu zmiany, a każde zdjęcie i ponowne założenie generuje ładunek, przed którym rękawica ma chronić. Model pozwalający pracować bez zdejmowania eliminuje więc źródło zagrożenia, a nie tylko oszczędza czas.

Rodzaje powleczenia w rękawicach ESD

Wykonania powlekane na całej dłoni dają wysoką odporność na ścieranie i pewny chwyt, powleczone tylko na opuszkach palców zapewniają większą oddychalność i lepsze czucie przy pracach precyzyjnych, a wersje bez powłoki sprawdzają się przy najdelikatniejszych czynnościach z elektroniką. Do prac z substancjami chemicznymi wybiera się wykonania z PVC lub nitrylu o potwierdzonej odporności chemicznej, a tam, gdzie występuje ryzyko przecięcia — modele antyprzecięciowe z odpowiednią klasą według EN 388.

Warto rozumieć, dlaczego w tej kategorii tak często stosuje się powleczenie wyłącznie na opuszkach palców, spotykane w modelach oznaczanych jako fingertip albo TIP. To rozwiązanie odpowiada na konkretny problem: przy montażu elektroniki zużywają się właśnie opuszki, natomiast reszta rękawicy pozostaje sprawna przez długi czas. Powleczenie tylko tej strefy przedłuża żywotność tam, gdzie to potrzebne, a jednocześnie zachowuje pełną oddychalność dzianiny na dłoni i grzbiecie — co przy pracy przez osiem godzin dziennie w pomieszczeniu ma realne znaczenie dla komfortu. Powleczenie pełnodłonicowe wybiera się natomiast tam, gdzie oprócz elektrostatyki występuje kontakt z olejami, chwytanie elementów o ostrych krawędziach albo praca z narzędziami.

Modele bez powłoki, wykonane z samej dzianiny przewodzącej, są najcieńsze i dają największe wyczucie, ale mają dwa ograniczenia. Nie chronią przed przetarciem ani skaleczeniem, a przy pracy z drobnymi elementami dzianina może się zaczepiać o wystające końcówki i wyprowadzenia podzespołów. Sprawdzają się natomiast doskonale jako rękawice inspekcyjne — przy kontroli jakości, obsłudze gotowych płytek, pakowaniu i magazynowaniu komponentów, gdzie chodzi wyłącznie o odizolowanie skóry dłoni od podzespołu i odprowadzenie ładunku.

Rękawice ESD jako element układu ochrony elektrostatycznej

Najważniejsza zasada przy tej grupie wyrobów brzmi: rękawica ESD nie jest samodzielnym rozwiązaniem, lecz jednym ogniwem drogi odpływu ładunku. Ładunek musi mieć ciągłą drogę od dłoni pracownika do uziemienia, a przerwanie jej w dowolnym miejscu unieważnia całość. Droga ta biegnie zwykle przez rękawicę, ciało, odzież, obuwie i podłogę albo — przy pracy przy stanowisku montażowym — przez opaskę nadgarstkową i przewód uziemiający.

Trzy elementy przerywają tę drogę najczęściej, a ich brak bywa przeoczony. Po pierwsze podłoga: obuwie ESD noszone na wykładzinie izolacyjnej nie odprowadza niczego, dlatego strefy chronione wyposaża się w posadzki przewodzące albo maty rozpraszające. Po drugie skarpety: grube, izolujące skarpety przerywają połączenie między stopą a wkładką obuwia, przez co cały układ przestaje działać — dlatego w zakładach objętych programem stosuje się skarpety dopuszczone do tego zastosowania. Po trzecie odzież: zwykły polar albo kamizelka założone na wierzch odzieży ESD przejmują funkcję powierzchni zewnętrznej i gromadzą ładunek, niwecząc działanie warstwy spodniej.

Czwarta kwestia dotyczy samej rękawicy i jest szczególnie istotna: utrata właściwości przewodzących jest niewykrywalna wzrokowo. Rękawica zabrudzona olejem, zanieczyszczona topnikiem, przetarta albo wielokrotnie prana może przestać spełniać wymagania normy, wyglądając przy tym całkiem sprawnie. Z tego powodu w zakładach z wdrożonym programem ochrony elektrostatycznej stosuje się okresowe pomiary rezystancji układu, wymianę w stałych odstępach czasu albo jedno i drugie. Warto tę zasadę wpisać do instrukcji stanowiskowej, ponieważ pracownicy zwykle o niej nie wiedzą i oceniają stan rękawicy tak jak przy zwykłych rękawicach roboczych — po wyglądzie.

Jak dobrać rękawice antyelektrostatyczne ESD

Wybór rękawic ESD zaczyna się od rodzaju powleczenia, opisanego wyżej, oraz od zagrożeń dodatkowych występujących na stanowisku. Jeżeli poza elektrostatyką pojawia się kontakt z olejami — wybiera się wykonania powlekane nitrylem; przy substancjach chemicznych — modele z PVC o potwierdzonej odporności; przy ostrych krawędziach elementów, blachach i obudowach — modele antyprzecięciowe z odpowiednią klasą według EN 388. Warto pamiętać, że w rękawicach antyprzecięciowych za odporność odpowiada przędza trzonu, a nie powłoka, więc parametr ten należy sprawdzić w oznaczeniu, a nie oceniać po wyglądzie.

Rozmiar podaje się w skali od 6 do 11, odpowiadającej obwodowi dłoni mierzonemu w najszerszym miejscu, bez kciuka. Przy rękawicach do prac precyzyjnych trafne dopasowanie jest szczególnie istotne — zbyt luźna rękawica marszczy się w opuszkach i utrudnia operowanie drobnymi elementami, a zbyt ciasna męczy dłoń przy ośmiogodzinnej pracy montażowej. Warto też pamiętać o gęstości dziania, podawanej jako klasa: trzon o gęstszym splocie jest cieńszy i daje więcej wyczucia, o rzadszym — grubszy i odporniejszy mechanicznie. Przy montażu elektroniki wybiera się zwykle sploty najgęstsze.

Skuteczność antyelektrostatyczna zależy również od czystości rękawic i całego stanowiska, dlatego zabrudzone lub przetarte wykonania należy wymieniać, nawet jeśli z pozoru nadają się jeszcze do użytku. Warto przy tym wiedzieć, że wilgotność powietrza wpływa na gromadzenie się ładunku: przy niskiej wilgotności, typowej dla pomieszczeń ogrzewanych zimą, ładunki narastają wyraźnie szybciej niż latem. To wyjaśnia, dlaczego problemy z elektrostatyką nasilają się w sezonie grzewczym i dlaczego w strefach chronionych kontroluje się wilgotność względną, a nie tylko wyposażenie pracowników.

Pielęgnacja i wymiana rękawic ESD

Rękawice ESD wymagają innego podejścia niż zwykłe rękawice robocze, ponieważ ich funkcja zależy od parametru, którego nie widać. Część modeli dzianinowych można prać zgodnie z zaleceniami producenta, jednak warto sprawdzić, po ilu cyklach prania producent deklaruje zachowanie właściwości — pranie stopniowo wypłukuje wykończenia i uszkadza włókna przewodzące. Nie należy stosować płynów zmiękczających, ponieważ tworzą one na włóknach warstwę izolującą, która wprost przeciwdziała funkcji rękawicy. Suszenie powinno odbywać się w temperaturze pokojowej, z dala od źródeł ciepła.

Sygnałem do wymiany są przetarcia opuszek i powłoki, rozdarcia dzianiny, trwałe zabrudzenia olejem albo topnikiem oraz utrata elastyczności ściągacza, po której rękawica przestaje przylegać do nadgarstka. Przy modelach powlekanych osobnym objawem jest pęknięcie powłoki na zgięciach palców. Rękawic ESD nie należy przy tym przekazywać do prac poza strefą chronioną w charakterze „lżejszego" wyposażenia bez świadomości, że nie mają one żadnych szczególnych właściwości mechanicznych — ich przewaga leży wyłącznie w parametrach elektrycznych. Uzupełnieniem stanowiska są rękawice powlekane oraz rękawice antyprzecięciowe dobrane do rodzaju zagrożenia.

Najczęstsze pytania o rękawice antyelektrostatyczne ESD

Jaką normę spełniają rękawice antyelektrostatyczne ESD?

Podstawową normą dla rękawic ESD jest EN 16350, która określa pomiar rezystancji pionowej — musi ona być niższa niż 10⁸ omów, aby rękawica odprowadzała ładunki. Właściwości elektrostatyczne materiałów opisuje też rodzina norm EN 1149. Wymagania ogólne dla rękawic ochronnych zawiera norma EN ISO 21420, która zastąpiła wcześniejszą EN 420.

Czym różni się norma EN 16350 od EN 1149?

Rodzina EN 1149 opisuje właściwości materiału — bada się próbkę tkaniny. Norma EN 16350 bada natomiast całą rękawicę, mierząc rezystancję na drodze od powierzchni zewnętrznej do wewnętrznej, czyli tam, gdzie ładunek faktycznie przepływa. Rękawica z materiału spełniającego EN 1149 nie musi spełniać EN 16350, jeśli powłoka albo szew przerywają drogę odpływu — dlatego w strefach chronionych właściwym odniesieniem jest EN 16350.

Dlaczego wyładowanie uszkadza elektronikę, choć nie czuję iskry?

Człowiek odczuwa wyładowanie dopiero powyżej około dwóch tysięcy woltów, a wrażliwe podzespoły ulegają uszkodzeniu już przy kilkudziesięciu. Uszkodzenie bywa przy tym częściowe i utajone — element przechodzi kontrolę, a przestaje działać dopiero u odbiorcy końcowego. To główny powód, dla którego ochrona elektrostatyczna jest w produkcji elektroniki elementem systemu jakości.

Czy same rękawice ESD wystarczą do ochrony antyelektrostatycznej?

Nie — zabezpieczenie jest skuteczne dopiero wtedy, gdy cała droga odpływu ładunku do uziemienia jest zachowana. Rękawice trzeba nosić łącznie z antyelektrostatyczną odzieżą i obuwiem, na prawidłowo uziemionym stanowisku. Drogę tę najczęściej przerywają: wykładzina izolacyjna, grube skarpety oraz zwykły polar założony na odzież ESD.

Czym różnią się rękawice ESD powlekane od bez powłoki?

Rękawice powlekane poliuretanem na całej dłoni dają wysoką odporność na ścieranie i pewny chwyt. Powleczone tylko na opuszkach zapewniają większą oddychalność i lepsze czucie, a przy tym przedłużają żywotność tam, gdzie zużycie jest największe. Wersje bez powłoki są najcieńsze i sprawdzają się jako rękawice inspekcyjne — przy kontroli jakości, pakowaniu i obsłudze gotowych podzespołów.

Do jakich prac nadają się rękawice antyelektrostatyczne ESD?

Sprawdzają się przy montażu elektroniki, pracach precyzyjnych, testach, w laboratoriach oraz wszędzie tam, gdzie ładunek elektrostatyczny mógłby uszkodzić wrażliwe komponenty lub gdzie występuje strefa zagrożona wybuchem. Wykonania powlekane nadają się do prac wymagających chwytu, a cienkie i bezszwowe — do najdelikatniejszych czynności z elektroniką.

Jak rozpoznać, że rękawice ESD trzeba wymienić?

Utrata właściwości przewodzących jest niewykrywalna wzrokowo — rękawica zabrudzona olejem, zanieczyszczona topnikiem albo wielokrotnie prana może przestać spełniać wymagania normy, wyglądając na sprawną. Dlatego w zakładach z programem ochrony elektrostatycznej stosuje się okresowe pomiary rezystancji albo wymianę w stałych odstępach czasu. Widocznymi sygnałami są przetarcia opuszek i pęknięcia powłoki.

Czy rękawice ESD można prać?

Część modeli dzianinowych tak, zgodnie z zaleceniami producenta, warto jednak sprawdzić, po ilu cyklach deklaruje on zachowanie właściwości — pranie stopniowo uszkadza włókna przewodzące. Nie należy stosować płynów zmiękczających, ponieważ tworzą na włóknach warstwę izolującą, przeciwdziałającą funkcji rękawicy. Suszyć należy w temperaturze pokojowej, z dala od źródeł ciepła.

Rękawice robocze Gdynia, rękawice robocze Wrocław, rękawice robocze Białystok, rękawice robocze Katowice, rękawice robocze Bydgoszcz, rękawice robocze Kielce, rękawice robocze Bytom, rękawice robocze Poznań, rękawice robocze Gdańsk, rękawice robocze Warszawa